Ülkemizde otomotiv sektörünün ve araç temininin gelişmesi ile birlikte en büyük ihtiyaç kaynağı olarak akaryakıt ve LPG (Liquified Petroleum Gas), ya da Türkçesi ile sıvılaştırılmış petrol gazı, tedariği önem kazanmıştır. Artan önemi ile birlikte ülkemizde yaklaşık olarak trafiğe kayıtlı 5 milyon binek aracın LPG’yi yakıt olarak tercih ettiği bilinmektedir.
Bu rakam son 10 yılda LPG’li araç sayısının neredeyse iki katına çıkması anlamına gelmektedir. Bu artış hem araç sahiplerinin hem de akaryakıt istasyonlarının LPG hakkında bilmesi gereken önemli detayları ortaya çıkarmıştır.
LPG (Liquified Petroleum Gas), ya da Türkçe anlamı ile sıvılaştırılmış petrol gazı, ham petrolün rafineriden damıtılması sırasında veya petrol yataklarında doğal gazdan ayrıştırılması ile ortaya çıkan renksiz, kokusuz ve basınç altında sıvılaştırılmış bir enerji kaynağıdır. Günümüzde de LPG’nin kullanıldığı en çok alan akaryakıt sektörü olmaktadır.
LPG’nin araç yakıtı olarak kullanılması halk dilinde otogaz olarak bilinmektedir. Otogaz, ülkemizde 1996 yılından beri kullanılmaktadır. LPG’li araçların sayısında ise 2009 yılında büyük bir artış yaşanmıştır. Günümüzde yaklaşık olarak her on adet binek araçtan dördünde Otogaz, araç yakıtı olarak kullanılmaktadır.
Bu araç yakıtı ile ilgili bilinmesi gereken en önemli detay diğer yakıtlar kadar güvenilir olmasıdır. Bir diğer ifade ile, LPG de alternatifleri kadar güvenli bir yakıttır. Ayrıca yaklaşık olarak 4 kat daha kalın tanker ile istasyona teslim edilmesi diğer yakıt türlerine kıyasla LPG’yi daha emniyetli yapmaktadır.
Güvenliğe ek olarak, LPG çevreci yakıt olarak da bilinmektedir. Petrol ve türevlerinden üretilen yakıtların çevreye oldukça büyük zararlar verdiği günümüzde yaşadığımız Küresel Isınma sorunu ile kanıtlanmıştır. Öte yandan Otogaz, hem düşük karbondioksit yakımı ile hem de düşük zararlı partikül madde emisyon oranı ile oldukça çevreye duyarlı bir yakıt türüdür. Üstelik Avrupa Birliği tarafından “Geleceğin Yakıtları” arasında da gösterilmiştir.
LPG diğer alternatiflerine göre daha ekonomik olmakla da bilinmektedir. Diğer yakıt türleri ile kıyaslandığı zaman yaklaşık olarak %30’un üzerinde yakıt tasarrufu yapılmasını sağlamaktadır.
Ayrıca performans açısından incelendiğinde de bu araç yakıtının da diğer yakıt türleri ile eş değer bir performans oranına sahiptir. Başka bir deyişle ile, yüksek oktana sahip olmasından dolayı Otogaz, kullanıldığı tüm araçlarda daha verimli yanma ve yüksek motor gücü üretimi sağlamaktadır.
LPG çevreci bir araç yakıtı olmasına rağmen yanması durumunda oldukça zehirli bir gaz salınımı yapmaktadır. Yani, bu araç yakıtı, işlem görmediği zaman ya da herhangi bir etkileşime sokulmadığı zaman hiçbir tehlike teşkil etmemektedir. Öte yandan, Otogaz, yanma sonucunda havadaki oksijeni emdiği için zararlı bir gaz çıkarmaktadır.
Ayrıca çok düşük sıcaklıklarda LPG donmaktadır. Hava ya da ortam sıcaklığının eksi derecelere düşmesi LPG tankındaki su buharının donmasına neden olmaktadır. Bu durum, araç yakıtının işlevsiz hale sokmaktadır.
Araç sahipleri kadar akaryakıt istasyonlarının da LPG hakkında bilmesi gereken önemli püf noktalar bulunmaktadır. Otogaz istasyonlarının bu araç yakıtında dikkat etmesi gereken en önemli nokta servis ve bakım olmaktadır. Bir diğer ifade ile, istasyon müdürlüğü tarafından otogaz istasyonlarına düzenli olarak uzman bir firma eşliğinde bakım yaptırılması gerekmektedir.
LPG istasyonlarının ömrünü arttırmak için uygulanan parça değişimi, onarım ve bakım gibi her türlü işleme LPG istasyonu bakımı denir. Otogaz istasyonunun periyodik olarak bakım görmesi, istasyonda oluşabilecek arıza sayısını azaltmaktadır. Ayrıca arıza sayısının azalması istasyonun gelirinde de ekonomik tasarruf oluşturmaktadır.
Öte yandan LPG istasyonların bakımı, kolay bir iş değildir. Bu yüzden istasyon sahiplerinin bir firma ile çalışması gerekmektedir. LPG istasyonlarının bakımını yapan ve servis hizmeti sunan firmayı seçerken dikkat edilmesi gereken üç ana kriter bulunmaktadır.
LPG İstasyonu Servis ve Bakım Yapan Firmanın Tecrübesi
Tüm avantajlarına rağmen LPG’nin ciddi can ve mal kayıplarına neden olabilecek dezavantajları da bulunmaktadır. Bu yüzden hem LPG’li araç sahipleri hem de LPG istasyonlarının bu araç yakıtı konusunda dikkat etmesi gereken bazı detaylar bulunmaktadır. Özellikle istasyonların periyodik olarak LPG ekipmanlarını ve sahasını bakımdan geçirmelidir. ,
Bakım işlemleri de çoğunlukla firmalar tarafından yapılmaktadır. Öte yandan LPG istasyonlarının servis ve bakım için seçeceği firmaların bu konuda tecrübeli olması gerekmektedir. Bu yüzden LPG istasyonların servis ve bakım için anlaştığı firmayı detaylı bir şekilde araştırması ve firmanın tecrübesini gözden geçirmelidir.
LPG İstasyonu Servis ve Bakım Yapan Firmanın Endüstriye Ait Akreditasyonu
LPG istasyonu servis ve bakım yapan firmanın endüstriye ait akreditasyonu da bulunmalıdır. Bir diğer ifade ile servis ve bakım yapan firmaların ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğinin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmiş olması gerekmektedir. Ayrıca akredite olmuş firmalar, diğer servis ve bakım yapan firmalara kıyasla daha güvenilir olmaktadır. Bu yüzden akaryakıt istasyon müdürlüklerinin LPG istasyon servis ve bakım yapan firmanın akreditasyonlarını kontrol etmesi gerekmektedir
LPG İstasyonu Servis ve Bakım Yapan Firmanın Personel Yetkisi ve Yetkinliği
LPG istasyonu servis ve bakımı için istasyon sahasının ve ekipmanlarının düzenli olarak bakım görmesi gerekmektedir. Örneğin, bir istasyon için elektrik ve mekanik altyapı oldukça önemlidir. Bu yüzden LPG istasyonlar anlaşmalı olduğu firmalara düzenli olarak elektrik ve mekanik kontrolü yaptırmalıdır. Firmaların bünyesinde ise elektrik mühendisi ve teknikeri barındırmaları gerekmektedir. Aksi takdirde, LPG istasyonundaki elektrik ve mekanik arızanın giderilmesi zorlaşmaktadır.
LPG istasyonlarındaki LPG tankları da düzenli olarak temizlenmelidir. Bu tankların belirli aralıklar ile temizlenmemesi sonucunda LPG tankının içerisi çamur, su ve tortu ile dolmaktadır. Tank içerisinde biriken çamur, tortu ve su zaman içerisinde içinde bulunan Otogaz’ın da verimini de olumsuz yönde etkilemektedir.
Sonuç olarak LPG tankının temizlenmesi tüm Otogaz istasyonlarının en çok dikkat etmesi gereken bakım işlemi olmaktadır. Bu yüzden istasyonların anlaşmalı olduğu firmalarda muhakkak LPG tankının temizlenmesi konusunda uzman ve deneyimli personeller bulunmalıdır. Aksi takdirde can ve mal kayıpları olmaktadır.
LPG’den üretilen atıklar herhangi bir madde ile etkileşime girdiği zaman yanma reaksiyonu göstermesi durumunda can ve mal kayıpları olmaktadır. Bu yüzden Otogaz istasyonlarının anlaşmalı olduğu firmalarda dikkat etmesi gereken ilk şey atık yönetimi ile ilgilenen personellerin sertifikalı ya da bu konu üzerinde eğitim almış olması gerekmektedir.
Buna ilave olarak, LPG istasyonundan yok edilmek üzere toplanan atıklar firmaların lisanslı tankerleri ile taşınmalıdır. Bir diğer ifade ile, firmaların atık yönetiminde kullandığı tankerler ulusal ve uluslararası standartlara uymak zorundadır.
Hangi Yasal Mevzuat dikkate alınarak teknik değerlendirme yapılmalıdır?
Genel olarak LPG ve özel olarak LPG istasyonları servis ve bakımı ile ilgili tüm düzenlemeler Türk Standardı Enstitüsü’nün belirlemiş olduğu mevzuat baz alınarak yapılmaktadır. Akaryakıt istasyonları ve emniyet gereklerini içeren TS 1280 standardı LPG istasyonu servis ve bakım yapan firmaların hangi hususlara dikkat etmesi gerektiğini detaylı bir şekilde açıklamaktadır. Ayrıca firmalar bu standardın belirlemiş olduğu kriterlerdeki yetkinliğe ve yeterliliğe de sahip olmak zorundadır.
